PV Tech News – Chỉ 10 ngày sau khi Fable 5 và Mythos 5 của Anthropic bị đình chỉ truy cập trên toàn cầu. Startup AI Nhật Bản Sakana AI đã nhanh chóng tung ra Fugu với tham vọng cạnh tranh cùng những tên tuổi hàng đầu như Claude, GPT hay Gemini.
Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh thị trường AI toàn cầu vừa trải qua một cú sốc lớn. Vào ngày 12/6/2026, Bộ Thương mại Mỹ yêu cầu Anthropic tạm ngừng toàn bộ quyền truy cập đối với Fable 5 và Mythos 5 do các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia. Do không thể tách biệt người dùng trong nước và quốc tế trong thời gian ngắn, Anthropic buộc phải vô hiệu hóa cả hai mô hình trên phạm vi toàn cầu.
Nắm bắt cơ hội từ khoảng trống thị trường, Sakana AI đã chính thức công bố Fugu – một nền tảng AI mới với tuyên bố rằng phiên bản cao cấp nhất là Fugu Ultra có thể đứng “ngang vai” với Fable 5 và Mythos trong nhiều tác vụ phức tạp.
Điểm khác biệt lớn nhất của Fugu nằm ở cách tiếp cận hoàn toàn khác so với các mô hình AI hiện nay. Thay vì huấn luyện một mô hình khổng lồ để xử lý mọi tác vụ như OpenAI, Google hay Anthropic, Sakana AI xây dựng Fugu như một hệ thống điều phối trung tâm. Khi nhận yêu cầu từ người dùng, Fugu sẽ tự đánh giá bài toán, quyết định nên tự xử lý hay giao nhiệm vụ cho các mô hình AI khác trong hệ thống.
Sau đó, nền tảng sẽ phân chia công việc, kiểm tra chất lượng đầu ra từ từng mô hình và tổng hợp thành một câu trả lời hoàn chỉnh. Toàn bộ quy trình diễn ra phía sau một API duy nhất, giúp người dùng chỉ cần tương tác với một giao diện duy nhất mà không phải quan tâm có bao nhiêu mô hình đang hoạt động phía sau.
Sakana gọi cách tiếp cận này là “Trí tuệ tập thể” (Collective Intelligence), lấy cảm hứng từ cách một đàn cá phối hợp di chuyển linh hoạt trong tự nhiên. Đây cũng chính là ý nghĩa của từ “Sakana” trong tiếng Nhật.
Hiện nền tảng được cung cấp dưới 2 phiên bản:
- Fugu Standard: Tối ưu tốc độ phản hồi, phù hợp cho các tác vụ hàng ngày như chat, viết code hoặc review code.
- Fugu Ultra: Hướng tới các bài toán nhiều bước như nghiên cứu khoa học, phân tích bảo mật hay tìm kiếm bằng sáng chế.
Để chứng minh năng lực của sản phẩm mới, Sakana AI đã công bố hàng loạt kết quả benchmark so sánh với những mô hình AI hàng đầu hiện nay.
Trên bài kiểm tra lập trình SWE-Bench Pro, Fugu Ultra đạt 73,7 điểm, vượt qua Claude Opus 4.8 với 69,2 điểm và GPT-5.5 với 58,6 điểm. Trong bài đánh giá LiveCodeBench, mô hình này ghi nhận 93,2 điểm, cao hơn Gemini 3.1 Pro ở mức 88,5 điểm. Đáng chú ý, tại Humanity’s Last Exam – một trong những bài kiểm tra kiến thức tổng hợp khó nhất hiện nay – Fugu Ultra đạt 50,0 điểm, gần tương đương Claude Opus 4.8 với 49,8 điểm.
Tuy nhiên, vẫn có một số điểm cần lưu ý. Fable 5 và Mythos 5 – hai mô hình mà Sakana tuyên bố có thể cạnh tranh – hiện không xuất hiện trong hệ thống Fugu do đang bị đình chỉ truy cập. Trong các bài thử nghiệm trực tiếp trước đó, Fable 5 vẫn đạt điểm số cao hơn Fugu Ultra ở một số hạng mục.
Ngoài ra, toàn bộ số liệu benchmark hiện đều do Sakana AI tự công bố và chưa được kiểm chứng độc lập bởi bên thứ ba. Fugu được xây dựng dựa trên hai công trình nghiên cứu học thuật vừa được chấp nhận tại hội nghị ICLR 2026 gồm TRINITY và Conductor.
Trong đó, TRINITY phân chia các mô hình AI thành ba vai trò riêng biệt gồm Thinker (suy luận), Worker (thực thi) và Verifier (kiểm chứng). Trong khi đó, Conductor sử dụng học tăng cường để tự học chiến lược phối hợp giữa các mô hình thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các quy tắc do kỹ sư lập trình.
Đứng sau Sakana AI là hai gương mặt nổi tiếng trong ngành AI:
- David Ha – cựu nhà nghiên cứu của Google Brain.
- Llion Jones – đồng tác giả của bài nghiên cứu “Attention Is All You Need”, nền tảng khai sinh kiến trúc Transformer đang được sử dụng trong hầu hết các mô hình AI hiện nay.
Được thành lập tại Tokyo vào năm 2023, Sakana AI hiện được định giá khoảng 2,65 tỷ USD sau vòng gọi vốn Series B diễn ra cuối năm 2025. Công ty nhận được sự hậu thuẫn từ nhiều tên tuổi lớn như NVIDIA, Google và Mitsubishi UFJ. Một trong những lợi thế đáng chú ý của Fugu là khả năng tương thích với API của OpenAI. Điều này giúp các nhà phát triển đang sử dụng GPT, Claude hoặc Gemini có thể chuyển đổi sang nền tảng mới mà không cần chỉnh sửa quá nhiều mã nguồn.
Về chi phí, Fugu Ultra được định giá ở mức:
- 5 USD cho mỗi triệu token đầu vào.
- 30 USD cho mỗi triệu token đầu ra.
Ngoài ra, Sakana AI cũng cung cấp các gói thuê bao hàng tháng từ 20 USD đến 200 USD, bao gồm quyền truy cập vào cả Fugu Standard và Fugu Ultra. Người dùng đăng ký trước cuối tháng 7/2026 sẽ được tặng thêm một tháng sử dụng miễn phí.
Hiện dịch vụ vẫn chưa khả dụng tại EU và EEA do các yêu cầu tuân thủ GDPR. Tuy nhiên, người dùng tại Việt Nam cùng phần lớn các quốc gia khác đã có thể truy cập bình thường thông qua nền tảng của Sakana AI. David Ha cũng nhấn mạnh rằng việc phụ thuộc vào AI của một nhà cung cấp duy nhất có thể trở thành rủi ro lớn cho doanh nghiệp và hạ tầng quốc gia. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng Fugu hiện vẫn dựa trên các mô hình AI đến từ Mỹ như GPT, Claude và Gemini, do đó khả năng chống phụ thuộc vẫn chưa thực sự tuyệt đối.
Hãy tiếp tục theo dõi Phong Vũ Tech News để cập nhật liên tục các tin tức công nghệ, AI và những xu hướng chuyển đổi số đáng chú ý nhất hiện nay.
Nguồn: Đời sống Pháp luật
Bài viết liên quan:
